De opkomst en groei van MKB Deventer

Zoals burgemeester Andries Heidema het zei: dit afstudeerproject is behoorlijk uit de hand gelopen. MKB Deventer bestaat 20 jaar en is uitgegroeid tot de grootste van Nederland. Tijd voor een interview met de oud-voorzitters in het MKB Magazine.

Interview

Van los zand naar massieve eenheid

Oud-MKB-voorzitters kijken tijdens lunch terug op 20 jaar MKB Deventer. Van een verdeelde groep ondernemers naar de grootste MKB-vereniging van Nederland.

“Nee, ik wil Marco erbij’’, zegt Emile Joolen als hij samen met Jan Oggel en Jaap Zijl op de hoek van de Walstraat en de Golstraat poseert voor een foto. De drie heren laten hun glas champagne zakken, de fotograaf kijkt verwachtingsvol naar Marco Kok. “Nee, nee, dit artikel draait om de voorzitters’’, probeert Kok. “Ach schei uit, jij hoort er ook bij’’, krijgt hij als respons. Kok capituleert. Breed lachend gaat hij op de foto en proost op het 20-jarig jubileum van zijn vereniging. Het tekent zijn houding. Wars van eerzucht blijft hij liever op de achtergrond. “Wij zijn dan wel de voorzitters geweest, maar het MKB drijft natuurlijk vanaf het begin op Marco’’, fluistert Joolen de tekstschrijver toe.

Los zand

Sterker, het hele idee van MKB Deventer komt uit de koker van Marco Kok en zijn toenmalige studiemaat Paul Nieuwburg. De toenmalige Deventer Ondernemersvereniging (DOV) was dolende, bestond vooral uit binnenstadswinkeliers, en kon het over vrij weinig eens worden. Kok en Nieuwburg hadden de afstudeeropdracht om een toekomstplan te maken voor de DOV. De conclusie was duidelijk: er moest geprofessionaliseerd worden. “Te veel drukke ondernemers deden de vereniging er een beetje bij. Onderling was er weinig samenspraak en DOV kon niet echt iets voor elkaar boksen. De meeste macht in Deventer lag bij de Deventer Kring van Werkgevers (DKW)’’, vertelt Kok. “De MKB-vereniging moest gestroomlijnd worden en ondernemers moesten het gevoel krijgen dat de vereniging iets voor hen kon betekenen. Het moest meer cachet krijgen.’’

De voorzitter van buiten het MKB

De naam veranderde in MKB Deventer. Marco Kok en Paul Nieuwburg waren de beleidsmedewerkers. De drijvende krachten in de praktijk. Maar wat ontbrak, was een uithangbord: een voorzitter. En waar zoek je die als je MKB Deventer heet? Juist niet in het MKB. In 1995 werd namelijk Emile Joolen de eerste voorzitter van MKB Deventer. “Ik kwam uit de grafische verpakkingsindustrie en verkocht mijn bedrijf halverwege de jaren tachtig (Kappa Zedek, red.). Ik had dus geen ervaring met het midden- en kleinbedrijf, maar toen ik werd benaderd voor het voorzitterschap dacht ik direct: ‘ja leuk, dat wil ik doen’. Ik moest er voor zorgen dat er geld beschikbaar kwam. Ik benaderde banken, de Kamer van Koophandel, MKB Nederland. Dat vond ik mooi werk. Het was belangrijk voor Deventer en ik vond het leuk om iets op te bouwen. ’’

“Wij zijn dan wel de voorzitters geweest, maar het MKB drijft natuurlijk vanaf het begin op Marco’’      

Emile Joolen

De heren discussiëren over wie nu wie benaderd heeft twintig jaar geleden. Ondertussen worden de eerste gerechten geserveerd bij Boas. Een soep voor de één, gemarineerde zalm in witte wijnsaus voor de ander. Op tafel staat mousserende wijn.  Een geanimeerd gesprek ontstaat tussen de aanwezigen. Zo nu en dan komt de fotograaf langs om een plaatje te schieten. Passanten kijken nieuwsgierig door het raam naar het gezelschap.  “Jammer dat Henk (Scharp, red.) er niet bij kan zijn’’, constateert Zijl. “Hoe gaat het met hem?’’. Niet fantastisch, maar naar omstandigheden goed, blijkt uit het antwoord van Marco Kok. Geleidelijk keren de heren weer terug naar eind jaren negentig, de eerste jaren van MKB Deventer.

“Ik beloofde Nol een bonus voor elk lid dat hij binnenhaalde’’, lacht Oggel. Dat liet Laus zich geen tweede keer zeggen. Binnen een paar jaar kwamen er honderden leden bij

 “Hier gebeurt iets”

“Het was de eerste twee jaar lastig’’, vertelt Joolen. “Ondernemers waren sceptisch en er was wat geharrewar met de collega’s van DKW.’’ Maar langzaamaan begonnen de Deventer middenstanders vertrouwen te krijgen in het vernieuwde MKB. “We begonnen destijds met het ophalen van oud papier in de binnenstad en het opzetten van een criminaliteitsbestrijdingsplan’’, vertelt Kok. “Toen dachten de mensen ‘hee, daar gebeurt wat’.’’

Het aantal leden steeg in een paar jaar van 90 naar 300. Rond het jaar 2000 gaf Jolen het stokje over aan aannemer Jaap Zijl. Zijl, inmiddels 77 maar nog altijd vice-voorzitter van het MKB, belandde in een roerige tijd in het voorzitterschap. Hij onderhandelde nadrukkelijk met de gemeente Deventer over herinrichting van de Deventer binnenstad en de versterking van de Boreel. De bouw van de ‘tijdelijke’ parkeergarage onder de Wilhelminabrug was een persoonlijk idee van Zijl. Maar ja, MKB-voorzitter zijn vraagt veel tijd. Als je daarnaast ook een drukke baan hebt kan dat wel eens teveel worden. Dat bleek bij Zijl. Hij moest het na twee jaar voor gezien houden vanwege hartproblemen. “Met ledenwerving heb ik me in die tijd niet beziggehouden’’, zegt Zijl. Daar bracht zijn opvolger, Jan Oggel, verandering in.

Strakke hand

“Dit was mijn eerste klus als ondernemer’’, zegt Oggel, voor die tijd algemeen directeur van de GLTO (belangenorganisatie voor boeren en tuinders). “Ik vond het een slechte zaak dat MKB Deventer zo weinig kon organiseren, omdat er te weinig budget was. Een kwart van de vierhonderd leden betaalde slecht. We zijn wat harder geworden, maar organiseerden ook meer.

Op netwerkbijeenkomsten werd het steeds drukker en het MKB blad werd van een simpel A4’tje ‘gepimpt’ tot een ondernemersglossy. Gaandeweg kreeg ik er steeds meer lol in.” De contributie ging omhoog en in plaats van weglopen werden de leden juist meer betrokken. Daarnaast steeg het ledenaantal in razend tempo. Vooral toen Nol Laus zich met de ledenwerving ging bemoeien. “Ik beloofde Nol een bonus voor elk lid dat hij binnenhaalde’’, lacht Oggel terwijl hij zijn wijn drinkt. Dat liet Laus zich geen tweede keer zeggen. Binnen een paar jaar kwamen er honderden leden bij. Oggel: “Ik heb veel respect gekregen voor Laus’ werk en persoonlijkheid.’’

Successen en frustraties

In de opvolgende jaren, onder voorzitter Henk Scharp, zou MKB Deventer uitgroeien tot de grootste MKB-vereniging van Nederland. Het zorgde voor behoorlijke jaloezie bij MKB Nederland. MKB Deventer sleepte miljoenen euro’s subsidie binnen die het ondernemersklimaat in de stad flink hebben verbeterd. Of het nu gaat om het economische aspect of de veiligheid.

Ze haalden de internationale pers met de veelplegerposter en sleepten een prijs van het ministerie van Financiën binnen. Daarnaast werden er allerlei regelingen op poten gezet. “Ik ben heel trots op het feit dat we geen winkeliersgroepje meer zijn, maar dat ondernemingen uit heel Deventer, ook van industrieterreinen, lid zijn van MKB’’, zegt Kok.

Maar er moeten toch ook zaken niet goed zijn gegaan? Zaken die tot op de dag van vandaag frustreren? Oggel weet nog iets: “Mijn enige grote frustratie is het beperkte aantal allochtone ondernemers binnen onze vereniging. Ik heb mijn best gedaan, maar het is tot nu toe nog niet gelukt om die groep uit te breiden.’’

Toch is de teneur positief in Boas deze woensdagmiddag. “MKB Deventer is uitgegroeid tot een groep met zeggenschap. Waar de ondernemers in Deventer twintig jaar geleden nog als los zand aan elkaar hing is het tegenwoordig een vereniging waar serieus naar geluisterd wordt’’, aldus Joolen.

“Als het aan mij ligt wordt de nieuwe voorzitter een vrouw’’

Emile Joolen

Een groot deel daarvan is te danken aan de dadendrang van Marco Kok, menen de voorzitters. Vanaf dit jaar zal zijn officiële titel dan ook ‘Directeur MKB Deventer’ zijn. Deze functie combineren met het voorzitterschap ziet hij niet zitten.

Dat betekent dat het MKB op zoek moet naar een nieuw gezicht, want de huidige voorzitter Henk Scharp stopt dit jaar vanwege zijn gezondheidsproblemen. Een voorzitter is onmisbaar, zegt Zijl. “Je moet als vereniging gewicht in de schaal kunnen leggen bij onderhandelingen. Daar heb je een voorzitter voor nodig. Iemand met gevoel voor politieke spelletjes en die het leuk vindt om te doen.’’ En een beetje kennis heeft van de stad neem ik aan? “Nou, van de stadscultuur misschien. Maar dat leer je vrij snel.’’

En dus barst de discussie los aan tafel. Wie het zou kunnen worden? “Als het aan mij ligt wordt het een vrouw’’, zegt Joolen. De anderen kijken op van hun carpaccio en steak tartare.”Het gaat toch om kwaliteit?’’, vraagt Oggel.  “Ja, dat staat buiten kijf, maar het zou wel een andere sfeer en inbreng betekenen in het mannenbolwerk’’, aldus Joolen.

“Mijn enige grote frustratie is het beperkte aantal allochtone ondernemers binnen onze vereniging. Ik heb mijn best gedaan, maar het is tot nu toe nog niet gelukt om die groep uit te breiden’’,

Jan Oggel.

Op de zoektocht naar een nieuwe voorzitter na lijkt alles bij MKB Deventer anno 2015 goed te lopen. Het ledenaantal stijgt, er worden weer nieuwe projecten op poten gezet en er is draagvlak onder leden.

Wat zijn eigenlijk de gevaren volgens de oud-voorzitters? “We moeten een passend antwoord zien te vinden op de internetverkoop’’, zegt Joolen stellig. “Het bedrijfsleven, overheden en kennisinstellingen zullen elkaar moeten versterken en nieuwe ontwikkelingen stimuleren. En maak gebruik van het Deventer decor. Deventer is een beleefstad, dat moet je benutten.’’